NÜKLEER SANTRAL ALARMI

​İnceburun’un o insanın yüzüne çarpan sert rüzgarında durup, yüzlerce yıllık çam ağaçlarının arasından Hamsilos’a baktığınızda dünyayı unutursunuz.
Güney Kore ve Kanada, tam da bu topraklar için Ankara ile büyük bir pazarlık masasında. Türkiye, Mersin Akkuyu’dan sonraki ikinci nükleer santralini Sinop’a kurmakta kararlı. Yakın zamanda Güney Kore ile bu konuda önemli bir mutabakat imzalandı. Hemen ardından Kanada da "Ben de varım" diyerek kendi projesini masaya koydu. Önümüzdeki 2027 yılına kadar hangi ülkenin bu dev santrali yapacağına kesin karar verilecek.
​Şimdi sahilde çayımızı yudumlarken birbirimize sorduğumuz o soruyu açık yüreklilikle soralım: Bu dev yatırım bizim suyumuza, ağacımıza, balığımıza ve yarınımıza ne yapacak? ​Gelir korkutmadan ama gerçeği de halının altına süpürmeden konuşalım.
​Önce hakkını teslim edelim ve içimizi biraz rahatlatalım. Bugün masada konuşulan santraller, 1986 baharında hepimizin yüreğini ağzına getiren o eski tip Çernobil reaktörleri değil. Hem Güney Kore’nin hem Kanada’nın sunduğu sistemler "yeni nesil" teknolojiler. En ufak bir sarsıntıda ya da elektrik kesintisinde insan eline bile gerek kalmadan kendi kendini otomatik kapatabilen, kalın beton zırhlarla korunan sistemler bunlar. Üstelik ülkenin büyüyen elektrik ihtiyacı, dışa bağımlılığın azalması, inşaat sürecinde şehre girecek sıcak para ve esnafın yüzünün gülmesi de bu işin inkâr edilemeyecek artıları. Ama madalyonun bir de bizim kıyılara bakan yüzü var. ​Sinop’ta kiminle konuşsanız, 1986’da Karadeniz’in karşı kıyısından esen rüzgarla gelen o kara bulutları, dökülen çayları, "acaba bize bir şey olur mu?" tedirginliğini hala dün gibi hatırlar. Bu hafıza kolay silinmiyor.
​Fakat bugün bizim içimizi asıl kemiren şey bir "patlama" korkusundan ziyade, o eşsiz doğamızın dengesinin bozulması ihtimali.
Biliyorsunuz, nükleer santraller çalışırken çok ısınır ve soğumak için denizden sürekli su çekip, ısınan bu suyu geri denize verir. Karadeniz ise nazlı bir denizdir; derinleri zaten oksijensizdir, balıklar sadece yüzeye yakın o incecik kısımda yaşar.
Deniz suyunun birkaç derece ısınması bile hamsinin, palamudun, kalkanın göç yolunu ve yuvasını bozabilir. Bir de İnceburun’daki o kadim ormanların santral ve yollar için kesilecek olması var ki, o ağaçların gölgesini kaybetmek hepimizin içini acıtır.
​Sözün özü şu dostlar: Sinop bugün iki büyük ihtiyacın tam ortasında duruyor. Bir yanda Türkiye’nin kalkınma ve enerji hedefi; diğer yanda bozulursa bir daha asla geri getiremeyeceğimiz Karadeniz doğası ve balıkçımızın ekmeği.
2027’de o tarihi imzalar atılırken Sinop’un tek bir beklentisi var: Masada sadece milyar dolarlar ve megavatlar konuşulmasın. İnceburun’un ağacı, Hamsilos’un suyu ve balıkçının ağı da o masada en az enerji kadar koruma altına alınsın.
NİLAY BAYRAKÇI