Arama; haber başlığı, açıklaması ve metni içinde yapılır.
TÜRKİYE’NİN ORTAK SİMGESİ

Türk Bayrağı

Ay-yıldızlı al bayrağın tarihini, resmî ölçülerini, kullanım kurallarını ve kültürümüzdeki yerini kaynaklarıyla keşfedin.

Dalgalanan Türk bayrağıAy-yıldızlı al bayrak

Bir simgenin ardındaki uzun hikâye.

Türk bayrağı; kırmızı zemin üzerinde beyaz hilal ve beş köşeli yıldızdan oluşur. Bugünkü biçiminin resmî ölçüleri 2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu’nun ek cetvelinde, kullanım usulleri ise ilgili mevzuatta tanımlanır.

Ay-yıldızlı sancakların tarihi Cumhuriyet döneminden çok daha eskidir; ancak tarih boyunca tek ve değişmez bir bayrak biçimi kullanılmamıştır. Eski sancaklardaki motiflerle bugünkü bayrağı aynı kabul etmemek gerekir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde bayrak tarihi ↗

Tuğlardan bugünkü al bayrağa

Farklı dönemlerde değişen sancak ve işaretler, bugünkü biçimin oluştuğu uzun tarihî sürecin parçalarıdır.

İslam öncesi

Tuğ ve sancak geleneği

Türk topluluklarında tuğ ve sancaklar askerî ve siyasi simgeler olarak kullanıldı. Ancak o dönem sancaklarında bugünkü hilal-yıldız düzeninin bulunduğunu gösteren doğrudan kanıt yoktur.

13. yy.

Anadolu Selçukluları

Dönemin sikkelerinde hilal ve farklı gök cisimleri görülür. II. Gıyâseddin Keyhüsrev döneminin aslan ve güneş betimli sikkesi, Selçuklu görsel kültürünün bilinen örneklerindendir.

Erken Osmanlı

Birden çok sancak

Osmanlı’nın ilk yüzyıllarında ordular ve kurumlar farklı renk ve işaretler taşıdı; tek bir standart devlet bayrağından söz etmek güçtür.

III. Selim

Kırmızı zemin ve hilal

18. yüzyıl sonundaki askerî ve denizcilik reformlarıyla kırmızı zemin üzerinde hilal ve sekiz köşeli yıldız kullanan sancaklar öne çıktı.

1839–1861

Beş köşeli yıldız

Sultan Abdülmecid döneminde yıldız beş köşeli biçime dönüştü. Böylece ay ve yıldızın bugünkü tasarıma yaklaşan görünümü ortaya çıktı.

12 Mart 1921

İstiklâl Marşı kabul edildi

Mehmet Âkif Ersoy’un şiiri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından millî marş olarak kabul edildi. Ay-yıldızlı bayrak, marşın edebiyat ve hafızadaki önemli imgelerinden biridir.

1936

2994 sayılı Kanun

Cumhuriyet döneminde bayrağın şekli, ölçüleri ve kullanımına ilişkin ilk kapsamlı kanuni düzenleme yürürlüğe girdi.

1983–1985

Kanun ve tüzük

2893 sayılı Kanun 22 Eylül 1983’te kabul edilip 24 Eylül’de yayımlandı; 2994 sayılı Kanun’u yürürlükten kaldırdı. 85/9034 sayılı Türk Bayrağı Tüzüğü 1985’te uygulama ayrıntılarını düzenledi.

Tarihçe için: TDV İslâm Ansiklopedisi · Bayrak · Türk Tarih Kurumu · Selçuklu sikkeleri araştırması

Biçimi kanunla, yorumu kültürle.

2893 sayılı Kanun bayrağın şeklini ve ölçülerini belirler; sembollerin anlamına tek bir resmî yorum yüklemez.

Al zemin

Kırmızı, halk anlatılarında vatan uğruna dökülen kan ve cesaretle ilişkilendirilir. Bu kültürel yorum, mevzuatta tanımlanmış bir renk anlamı değildir.

Hilal

Hilal, Anadolu Selçuklu sikkeleri ve Osmanlı sancakları dahil farklı dönemlerde görülür. Halk yorumlarında egemenlik ve İslam kültürüyle bağ kurulur.

Beş köşeli yıldız

Günümüzde hilalle birlikte yer alan yıldız, halk yorumlarında bağımsızlık ve şehitlerin hatırasıyla ilişkilendirilir. Önceki sancaklarda sekiz köşeli yıldız biçimi de kullanılmıştır.

Oranlar G birimiyle tarif edilir.

2893 sayılı Kanun’un ek cetveli, bayrağın geometrisini G birimi üzerinden tanımlar. Yatay boy L, dikey genişliğin 1,5 katıdır; bayrağın ebadı değişse de bu oranlar korunur.

GENİŞLİK · G1 birimBOY · L1,5 birim
Örnek: G = 100 cm ise L = 150 cm.
Türk bayrağı · oran görseli

Kanundaki teknik işaretler

İşaretÖlçüAçıklama
G1 GBayrak genişliği için temel birim
L1,5 GBayrağın boyu
AG / 2Dış ayın merkezinin uçkurluğa uzaklığı
BG / 2Dış ay dairesinin çapı
CG / 16Ay dairelerinin merkezleri arasındaki uzaklık
D0,4 Gİç ay dairesinin çapı
EG / 3Yıldız çemberinin iç ay eksenine uzaklığı
FG / 4Yıldız çemberinin çapı
MG / 30Uçkurluk genişliği

Ölçü adlarının çizimdeki yerini ve resmî uygulamayı görmek için kanun ek cetveline başvurun. İşaretler burada basitleştirilmiş açıklamayla verilmiştir.

Kullanım usulleri mevzuatta.

2893 sayılı Kanun ve Türk Bayrağı Tüzüğü; bayrağın çekilmesi, yarıya indirilmesi, kullanılacağı yerler ve korunması için kurallar belirler. Kamu kurum ve kuruluşlarında sürekli çekili kalır. Tören ve kurumsal kullanımda güncel mevzuat metni esas alınmalıdır.

Türk Bayrağı Tüzüğü’nü incele
01

Hangi kurumlarda sürekli çekili?

Kanun kamu kurum ve kuruluşlarında bayrağın sürekli çekili kalacağını belirtir. Mevzuattaki listede Cumhurbaşkanlığı, TBMM, Anıtkabir, hükümet konakları, eğitim kurumları ve güvenlik birimleri gibi yerler sayılır.

02

Yarıya çekilme

10 Kasım’da bayrak yas alameti olarak yarıya indirilir. Diğer durum ve zamanlar Cumhurbaşkanlığınca ilan edilir. Tüzükte TBMM önündeki bayrağın hiçbir zaman, Anıtkabir’deki bayrağın ise 10 Kasım dışında yarıya indirilemeyeceği belirtilir.

03

Temiz, sağlam ve saygılı kullanım

Yırtık, sökülmüş, yamalı, delik, kirli veya solmuş bayrak kullanılmaz. Resmî yemin törenleri dışındaki hâllerde örtü olarak serilemez; oturulan ya da ayak basılan yerlere konulamaz ve elbise veya üniforma olarak giyilemez.

04

Amblem ve sembollerde kullanım

Kanun, siyasi parti, dernek ve vakıf amblem ya da flamalarında bayrağın fon veya esas unsur olarak kullanılmasına sınırlamalar getirir. Kurumsal simge tasarlanırken ilgili istisnalar ve tescil hükümleri incelenmelidir.

05

Eskimiş bayrakların imhası

Kullanılamaz duruma gelen bayrakların yok edilme usulü ayrıca düzenlenmiştir. Güncel süreç için İçişleri Bakanlığı koordinasyonundaki mevzuat ve yetkili birim bilgisi esas alınmalıdır.

06

Bayrağı katlama ve selamlama

Bayrak çekilirken ve indirilirken selamlanır. Günlük katlama usulünde beyaz ay-yıldız içte kalır; tabutlara örtülen bayrağın katlanması farklı tarif edilir. Törenlerde ilgili mevzuattaki yönteme uyulur.

07

Bayrak ve ceza hukuku

Türk Ceza Kanunu’nun 300. maddesi, Türk Bayrağı’nı alenen aşağılama fiilini suç olarak düzenler. Güncel kanun metni ve somut olayın koşulları için resmî mevzuat esas alınmalıdır.

Ay-yıldızın farklı yorumları

Hilal ve yıldız, farklı tarihî bağlamlarla başka ülkelerin bayraklarında da yer alır; her tasarım kendi ulusal hikâyesine sahiptir.

Tunus

Kırmızı zemin, beyaz daire ve içindeki ay-yıldızla kendine özgü bir kompozisyona sahiptir.

Azerbaycan

Mavi, kırmızı ve yeşil yatay şeritler üzerinde beyaz hilal ve sekiz köşeli yıldız bulunur.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Beyaz zemin üzerinde ay-yıldız ile üst ve altta iki kırmızı şerit kullanılır.

Şiirde, törende ve yörüngede

Bayrak, kamusal törenlerden edebiyata ve bilim misyonlarına uzanan farklı bağlamlarda ortak simge olarak karşımıza çıkar.

01 · EDEBİYAT

İstiklâl Marşı ve bayrak şiirleri

Mehmet Âkif Ersoy’un İstiklâl Marşı 12 Mart 1921’de kabul edildi. Arif Nihat Asya’nın “Bayrak” şiiri ve Mehmet Âkif’in “Çanakkale Şehitleri’ne” şiiri, edebiyatta bayrak ve vatan imgelerine yer verir. Şiir metinleri burada bütünüyle aktarılmıyor.

Marşın kabul sürecini oku ↗
02 · UZAY

Alper Gezeravcı’nın uzay misyonu

Alper Gezeravcı, Türkiye’nin ilk insanlı uzay misyonu kapsamında 18 Ocak 2024’te Axiom-3 ekibiyle yola çıktı; Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 18 gün geçirdikten sonra 9 Şubat’ta Dünya’ya döndü. Görevde yanında götürdüğü Türk bayraklarını dönüşünde çocuklara armağan etti.

Türkiye Uzay Ajansı duyurusu ↗
03 · KAMUSAL ALAN

Anıtlarda ve kent siluetinde

Dağ yamaçlarına işlenen büyük bayrak motifleri ve yüksek direklerde dalgalanan anıtsal bayraklar, farklı kentlerde kamusal görünümün parçası hâline geldi. Her uygulamada yerel izinler ve güvenlik koşulları ayrıca gözetilir.

04 · TÖREN

Bayrağı katlama ve selamlama

Törenlerde bayrağın taşınması, selamlanması ve katlanması için kurallar bulunur. Günlük katlama usulünde beyaz şekiller içte kalır; tabut örtüsünde farklı yöntem izlenir.

Birincil ve başvuru kaynakları

Bilgiler mevzuat ve kurum kaynaklarıyla karşılaştırılarak özetlenmiştir. Hukuki uygulamada yürürlükteki resmî metinleri esas alın.

Millî Eğitim Bakanlığı · Türk Bayrağı kalıbı ve ölçü hesaplama tablosu ↗ · Kültür ve Turizm Bakanlığı · Türk Bayrağı ve İstiklâl Marşı ↗

← MK Haber ana sayfasına dönSon gözden geçirme: 15 Kasım 2026